436.Cat Dut tham Muon TT
CHẤM DỨT SINH TỬ
Như Đức Nagarjuna nói:
Những hành
động phát sinh từ tham, sân, và si là ác hạnh.
Những hành động phát sinh từ không-tham, không-sân, và không-si là đức hạnh. Dù là đức hạnh hay ác hạnh, những hành động là do tâm tích tập.
Chừng nào ta còn tham muốn tiện nghi, vật chất, sự tôn kính, và tiếng tăm, và chừng nào ta còn muốn né tránh đaukhổ, sự không thâu đạt các sự vật (mất), sự bất kính (chê), và tiếng xấu
(nhục), thì mọi hành động đều bị thúc đẩy
bởi tham, sân, và si. Và như thế những hành
động đó nhiều phần là ác hạnh hơn là
đức hạnh.
Trong bản văn nói:
Điều cực kỳ quan trọng là đừng cố phát
triển tham muốn hạnh phúc của đời này.
Nếu tham muốn này phát khởi, hãy nỗ lực từ
bỏ nó.
Lạt ma Atisha cũng nói:
Nếu gốc rễ độc thì các cành và lá cũng độc. Nếu
gốc rễ có thể chữa bệnh, cành và lá cũng có
thể chữa bệnh. Tương tự như thế,
mọi sự được làm với tham, sân, và si thì
vô-đạo đức.
Nói cách khác, bất kỳ hoạt động nào – dù là cấy trồng, kinh doanh, chiến đấu, giúp đỡ bạn bè và thân quyến, hay thiền định – được làm với
tư tưởng về tám pháp thế gian, bám luyến vào
đời này và được thúc đẩy bởi tham,
sân, hay si sẽ trở thành, như được nói ở
đây, “chỉ là nguyên nhân của sinh tử và những cõi thấp.”
Bản văn nói tiếp:
Để nhận được điều cốt tủy, ngay từ lúc
bắt đầu, ta không nên bám luyến vào đời này.
“Nhận được điều cốt tủy” ám chỉ thân
người toàn hảo này.
Kế đó tới một trích dẫn từ một giáo lý Kim
Cương thừa, thường được
đưa ra như một động lực trong thời
gian chuẩn bị cho một nhập môn Kim Cương
thừa:
Những người có lòng sùng mộ lớn lao, những
người mưu cầu siêu vượt sinh tử,
được phép đi vào mạn đà la. Ta không nên tham
muốn những kết quả của đời này.
Điều này có nghĩa là ta không nên tìm kiếm hạnh phúc, sung sướng, vật chất, sự tôn kính, tiếng
tăm, và v.v.., là tất cả những gì thuộc về
đời này.
Trích dẫn tiếp tục:
Người tham muốn cuộc đời này không thành tựu ý nghĩa siêu vượt sinh tử.
Điều này có nghĩa là những hoạt động của những
người tham muốn cuộc đời này sẽ không
trở thành nguyên nhân của Giác ngộ, là trạng thái siêu vượt sinh tử.
Bạn có thể thấu hiểu điều đó theo cách này: Nếu
mục đích của bạn chỉ là đạt
được hạnh phúc trong đời này, nếu
đó là hy vọng duy nhất của bạn, mọi
điều bạn làm – công việc, trì tụng những
lời nguyện, nhận các lễ nhập môn, ăn,
ngủ – không trở thành Thánh Pháp.
Tất cả những hành động đó là vô-đạo đức. Hy vọng của bạn là được hạnh phúc, nhưng
điều duy nhất bạn nhận được
từ những hành động này là đau khổ. Mặc
dù bạn làm công việc của bạn với mục
đích thành tựu hạnh phúc trong đời này, những
hành động của bạn thực sự trở thành
chướng ngại cho hạnh phúc này và khiến cho
bạn không tìm được nó. Chúng ta có thể hiểu
rõ điều này nếu ta nhìn vào những kinh nghiệm
của riêng ta và của những người khác.
Đoạn trích dẫn kết luận:
Việc mưu cầu siêu vượt sinh tử sẽ phát triển
hạnh phúc của sinh tử của đời này.
Điều này có nghĩa là những ai chỉ tìm cầu Giác ngộ siêu vượt sinh tử, và thực hành Pháp để thành tựu nó, thì mặc dù không tìm kiếm hạnh phúc của đời này, nhưng họ sẽ tìm thấy nó một cách tự nhiên.
Trong Lá Thư gởi một người Bạn, Đức Nagarjuna nói:
Nếu tóc hay y phục của bạn bị bén lửa, bạn lập
tức dập tắt nó. Cũng thế, nỗ lực
để không bị tái sinh là một việc rất đáng làm.
Khi một tàn lửa rơi vào bạn, bạn thoát khỏi nó không chút chậm trễ. Bạn phản ứng tức thì mặc dù tàn lửa có thể chỉ đốt cháy tóc hay y phục
của bạn. Chắc chắn là bạn nên mãnh liệt
hơn trong việc nỗ lực tiệt trừ những
nguyên nhân của sự tái sinh trong những cõi thấp và những nỗi khổ liên tục của luân hồi sinh
tử.
Mọi vấn đề của ta phát khởi do bởi ta nhận sự
tái sinh luân hồi sinh tử này, những uẩn này
được tạo nên bởi sự mê lầm và
nghiệp và bị ô nhiễm bởi những hạt
giống của các mê lầm. Bởi ta nhận sự tái
sinh, ta kinh nghiệm nỗi khổ rộng khắp, duyên
hợp, và vì thế, kinh nghiệm nỗi khổ do sự
biến đổi và nỗi khổ khổ. Chúng ta không
chỉ kinh nghiệm những nỗi khổ trong
đời này, nhưng sinh tử hiện tại này trở
thành nền tảng của mọi sinh tử và đau
khổ của những đời sau. Việc nhận
một sinh tử khác tạo nên nguyên nhân của rất
nhiều sinh tử khác trong những đời sau. Tiến
trình này cứ tiếp tục mãi.
Nagarjuna đang nói rằng so với việc một tàn lửa nhỏ rơi vào người ta thì tình huống này nghiêm trọng hơn nhiều, và chúng ta nên nỗ lực để không phải nhận sự tái sinh khác. Làm thế nào ta có thể nỗ lực để không phải tái sinh? Như
được đề cập trong các giáo lý, tham muốn
là sợi giây xích trói buộc chúng ta vào sinh tử; tham muốn là nguyên nhân gần nhất của sinh tử
của đời sau. Tham muốn không chỉ khiến ta
tạo nghiệp tiêu cực ngay bây giờ trong đời
này, khi ta nhận ra ta đang chết, ta bám luyến vào thân ta, những uẩn của ta. Việc tham muốn và bám luyến vào lúc chết đưa dẫn ta tới việc
nhận sự tái sinh sinh tử đặc biệt của
đời sau của ta. Bởi tham muốn là nguyên nhân chính yếu của sinh tử, việc cắt đứt tham
muốn trở thành thực hành Pháp cốt tủy
để không tái sinh một lần nữa. Đây là
phương cách để chấm dứt sự
tương tục của sinh tử.
Tóm lại mọi hành giả Pháp nên từ bỏ sự tham muốn phuong tiện sung sướng của đời này. Trừ phi bạn từ bỏ tham muốn này, ngay cả việc
được gọi là “một hành giả Pháp” cũng
chẳng thể được. Mọi sự được làm với sự tham muốn tìm kiếm sung sướng của đời này không phải là Pháp.
Chừng nào có tham muốn thì không có thực hành Pháp. Có một câu cách ngôn Tây Tạng: “Bởi một con ngựa không có đặc tính của một con sư tử nên đừng gọi ngựa là sư tử.”
Lạt ma mpa,Gya một geshe Kadampa, đã nói:
Từ bỏ đời này chính là sự bắt đầu của Pháp.
Bạn chẳng làm một thực hành Pháp nào mà cảm
thấy tự hào là một hành giả Pháp – thật là
điên khùng! Hãy kiểm tra xem sự tương tục
của tâm bạn có bao gồm bước đầu tiên
của Pháp hay không: sự từ bỏ đời này.
Cho dù bạn nghĩ rằng bạn không là một con người tôn giáo, nhưng bởi bạn muốn hạnh phúc và không mong muốn những vấn đề, bạn vẫn phải kiểm soát sự tham muốn. Không có giải pháp nào khác.
Bạn không thể giảm thiểu sự tham muốn và
những mê lầm khác bằng cách dùng thuốc men, chịu một cuộc giải phẫu, hay bằng những
phương tiện ngoại tại khác. Phương pháp
để thực hành là nghĩ tưởng về
những lỗi lầm của sự tham muốn, và
nghĩ rằng cuộc đời thật ngắn
ngủi. Đây là tâm lý học cốt tủy, cho dù bạn
không là một Phật tử và không muốn là Phật
tử. Không có giải pháp nào khác. Để ít gặp
những vấn đề trong đời bạn, bạn
phải quán chiếu về những lỗi lầm của
sự tham muốn. Nếu tham muốn được
tiệt trừ thì không còn những vấn đề
nữa. Ngay khi bạn từ bỏ tham muốn, bạn
sẽ không thấy bất kỳ vấn đề nào nữa.
Thực hành Bồ Đề tâm giúp kiểm soát sự tham muốn. Việc hoán đổi bản thân với người khác,
điều đó có nghĩa là từ bỏ bản thân và
yêu thương người khác, hay có một trái tim hết
sức tốt lành, muốn tiệt trừ những đau
khổ của người khác và nhận lấy hạnh
phúc của họ, sẽ giải quyết được
nhiều vấn đề,
Người mà tâm không đủ mạnh mẽ để thực hành Bồ Đề tâm nên cản ngăn những vấn đề
của tham muốn bằng cách quán chiếu về những
thiền định như việc tái sinh làm người
toàn hảo và đặc biệt là sự vô thường và
cái chết. Bạn có thể cắt đứt tham muốn
bằng cách nhớ tưởng rằng cuộc đời
thật ngắn ngủi và cái chết có thể xảy
tới bất kỳ lúc nào, và liên kết những tư
tưởng này với những cõi thấp, nghiệp, và v.v..
Như tôi đã đề cập trước đây, “bí mật của tâm”
của Shantideva không phải là chứng ngộ cao cấp.
Việc hiểu rõ những lỗi lầm của tám pháp
thế gian và quán chiếu về sự vô thường và
cái chết cũng có thể được coi là những
bí mật của tâm.
Việc thiền định về sự vô thường và cái chết và
nhận ra những lỗi lầm của sự tham
muốn – điều đó có nghĩa là nhận ra rằng
mọi vấn đề phát sinh từ đó – mang lại
cho bạn sức mạnh để lập quyết
định từ bỏ cuộc đời này, cắt
đứt sự bám luyến với cuộc đời
này.
Hai điều này làm cho bạn thêm kiên cố và làm suy yếu những pháp thế gian. Chúng mang lại cho bạn sức mạnh để cắt đứt việc bám
luyến vào đời này, tự giải thoát mình khỏi
sự tham muốn.
Nếu bạn không nhận ra những bí mật này của tâm, mặc dù bạn muốn hạnh phúc và không muốn đau khổ, bạn sẽ kinh nghiệm điều ngược
lại.
Không có hạnh phúc nhất thời và tối
hậu, bạn lang thang trong sinh tử và không ngừng kinh nghiệm đau khổ. Nhưng nếu bạn nhận ra những bí mật này của tâm, ý nghĩa tối
thượng của Pháp, bạn có thể thành tựu
hạnh phúc và tiệt trừ nỗi khổ đau và
sẽ không còn lang thang không mục đích trong luân hồi sinh tử nữa./.
Trich Phat Hoc
Thich Minh Tue
